2030-cu ilə qədər fiziki kartların istifadəsi tamamilə arxivə gedə bilər. Dünya ödəniş sistemlərində sürətli rəqəmsallaşma müşahidə olunur və bir çox tədqiqatlar proqnozlaşdırır ki, fiziki bank kartlarının dominantlığı gələn onillikdə xeyli zəifləyəcək.
Qlobal ödəniş təhlillərinə görə, rəqəmsal ödənişlərin payı son illərdə kəskin artıb və 2030-cu ilə qədər, həm onlayn, həm də pərakəndə satışda ən çox istifadə olunan üsula çevrilməsi gözlənilir. Belə ki, “Worldpay”in qlobal ödəniş hesabatı rəqəmsal ödənişlərin 2030-cu ilə qədər e-ticarət əməliyyatlarının 79%-ni və fiziki satışların 53%-ni təşkil edəcəyini proqnozlaşdırır. Bu isə rəqəmsal ödənişlərin bazarda kart və nağd pullardan daha çox pay qazana biləcəyi deməkdir.
Mobil ödəniş texnologiyaları, o cümlədən “Apple Pay”, “Google Pay” və “Samsung Pay” istifadəçilərə telefon və smart saat vasitəsilə ödəniş etməyə imkan verir. Bu üsullar, həm rahat, həm də təhlükəsiz sayılır, çünki kart məlumatları birbaşa satıcıya ötürülmür. Banklar və fintex şirkətləri fiziki kartların virtual və rəqəmsal alternativlərini təqdim edir, və analitiklər bildirir ki, 2030-cu ilə qədər fiziki kartların istifadəsi kəskin şəkildə azalacaq.
İstehlakçı davranışları da bu tendensiyanı dəstəkləyir. Xüsusən gənc nəsil fiziki kartlar əvəzinə mobil ödənişləri seçir. Onlayn alış-verişin artması və sürətli, təhlükəsiz ödəniş imkanlarının mövcudluğu fiziki kartların əhəmiyyətini azaldır. Rəqəmsal ödənişlərin təhlükəsizlik üstünlükləri tokenizasiya, biometrik təsdiqləmə və kriptoqrafik protokollar kart məlumatlarının oğurlanmasının qarşısını alır və maliyyə qurumlarını rəqəmsal məhsullara yönəldir.
Azərbaycanda da nağdsız ödənişlər sürətlə artmaqdadır. 2026-cı ilin fevralına olan vəziyyətə görə dövriyyədə 22,347 milyon ödəniş kartı var ki, bu da əvvəlki illə müqayisədə təxminən 10.4% artımı göstərir.
Analitiklər proqnozlaşdırır ki, 2030-cu ilə qədər fiziki kartlar yalnız kolleksiya və ya xüsusi hallar üçün istifadə olunacaq, gündəlik ödənişlər isə tamamilə rəqəmsal platformalarda həyata keçiriləcək. Azərbaycandakı artım göstəriciləri də bu qlobal tendensiyanı təsdiqləyir və nağdsız ödənişlərin gündəlik həyatdakı rolunun getdikcə artırdığını göstərir. Lakin qeyd etmək lazımdır ki, hər bazar rəqəmsal ödənişlərə eyni sürətlə keçməyə hazır deyil və fiziki kartların istifadəsi bəzi regionlarda hələ uzun müddət əhəmiyyətli rol oynaya bilər.