ABŞ son üç onillikdə (1990-cı ildən bəri) atmosferə buraxdığı böyük həcmdə istixana qazları səbəbindən dünyada təxminən 10 trilyon dollar həcmində iqtisadi ziyana səbəb olub. Yeni araşdırmaya görə, bu ziyanın təxminən dörddə biri elə ABŞ-nin özünə dəyib.
Tarixdə ən böyük karbon emissiyaçısı olan ABŞ qlobal iqtisadi artıma ən çox mənfi təsir göstərən ölkə kimi qiymətləndirilir. Araşdırmada qeyd olunur ki, hazırda dünyanın ən böyük emissiyaçısı olan Çin 1990-cı ildən bəri təxminən 9 trilyon dollar ÜDM itkisinə səbəb olub.
Ziyanın təxminən 25%-i ABŞ daxilində baş versə də, digər ölkələr də ciddi itkilərlə üzləşib. Xüsusilə inkişaf etməkdə olan ölkələr bu təsiri daha ağır hiss edib.
Belə ki, ABŞ emissiyalarının Hindistana təxminən 500 milyard dollar, Braziliyaya isə 330 milyard dollar iqtisadi ziyan vurduğu bildirilir.
Araşdırmanın müəllifi, Stenford Universitetinin alimi Marshall Burke bu rəqəmlərin çox böyük olduğunu vurğulayaraq bildirib ki, ABŞ-nin emissiyaları yalnız özünə deyil, dünyanın digər bölgələrinə də ciddi zərər verib.
İnkişaf etməkdə olan ölkələr uzun müddətdir ki, sənayeləşmə dövründən bəri ən çox emissiya yaradan zəngin ölkələrdən maliyyə dəstəyi tələb edir. Bu dəstək iqlim dəyişikliklərinin səbəb olduğu istilik dalğaları, daşqınlar, quraqlıqlar və məhsul itkisi kimi problemlərin aradan qaldırılmasına yönəlməlidir.
Araşdırma göstərir ki, temperatur artımı iqtisadi artımı tədricən zəiflədir. Bu təsir illər boyu yığıldıqda isə böyük iqtisadi itkilərə gətirib çıxarır. Alimlərin sözlərinə görə, bu vəziyyət “min kiçik zərbənin nəticəsi” kimi qiymətləndirilə bilər və ən böyük ziyanı problemi yaratmayan insanlar çəkir.
ABŞ isə uzun illərdir iqlim dəyişikliklərinə görə hüquqi məsuliyyət daşımaq ideyasına qarşı çıxır. Bu mövqe ölkənin qlobal iqlim təşəbbüslərindən geri çəkilməsi ilə daha da güclənib. Donald Tramp administrasiyası dövründə ABŞ iqlim fondlarından və bəzi beynəlxalq sazişlərdən çıxaraq neft və qaz hasilatının artırılmasını təşviq edən siyasət yürüdüb.
Ekspertlər qeyd edirlər ki, araşdırma faydalı olsa da, yoxsul ölkələrin çəkdiyi real ziyanın tam miqyasını əks etdirməyə bilər. Çünki kasıb insanların itirdiyi hər bir dolların onların rifahına təsiri daha böyük olur və bu fərq tədqiqatda tam nəzərə alınmayıb.